و جمال ما را هم نشايد . عادت خلق چنان است كه هركه را به دوستى اختيار كنند ، همه راحت و آسايش آن دوست خواهند ، و سنّت الهى بر خلاف اين است ، هركه را به دوستى بپسندد ، شربت محنت با خلعت محبّت بر او فرستد . نگر در حال نوح پيغمبر ، كه از امّت خويش چه رنج‌ها و چه محنت‌ها ديد و در دعوت ايشان بار بلا و عنا چون كشيد ؟ سالها آنان را شب و روز دعوت كرد هر روز او را چنان بزدند كه بىهوش گشتى ! و او گفت : شما هرچه خواهيد كنيد و هر كيد كه توانيد سازيد كه من به خداى خويش پشت بازنهادم و او را كارساز خود مىدانم و با مهر و محبّت او آرميدم و از ديگران پروا ندارم ، توكّل من بر خدا است و هركس به خدا پشتى دارد او را بسنده است . و ديگرى او را مى نبايد . لطيفه : خداوند در شب معراج به محمّد فرمود : عجب از كسى كه به من ايمان دارد چگونه به ديگرى تكيه دارد ! كسى كه ياد ما در دل دارد با ياد ديگران چون پردازد ؟ او كه مهر ما بجان دارد ، گر جان در سر آن كند شايد . عارفى بزرگوار مريدى را نزد بو على سياه فرستاد كه بازگوى در توكّل تا كجا رفته‌اى ؟ جواب داد : بو على مردى بىكار است و توكّل نشناسد اما در اين بىكارى چنان مشغول شده كه پرواى خلق نمىدارد كه كمال تحقيق عبوديّت در عين تقصير ديدن نه كار هر بىكارى و تردامنى است ! بايد به خود كافر شوى اگر خواهى به حق مسلمان باشى ! 84 - وَ قالَ مُوسى يا قَوْمِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ فَعَلَيْهِ تَوَكَّلُوا . آيه . اشارت است كه ايمان تنها نه گفتار است كه عمل در آن ناچار است ، اعمال در اقوال پيوسته و احوال در اعمال بسته ، اقوال صفت زبان است و اعمال حركت اركان است و احوال عقيده پاك از ميان جان است و توكّل عبارت از جملهء آنست . موسى قوم خود را گفت : اگر خواهيد كه مسلمان باشيد ( خدا را گردن نهيد ) بر خدا توكّل كنيد ، دست تسليم از آستان رضا بيرون كنيد و بر روى اغيار باززنيد ، و به حقيقت دانيد كه به دست كسى هيچ نيست و از حيلت سود نه ! قوم موسى جواب دادند : ما دست اعتماد و توكّل در ضمان خداوند زديم و او را كارساز و وكيل خود بسنديديم و مرادها فداى مراد او كرديم و كار به وى سپرديم . [ آيات 97 - 87 ] ( تفسير لفظى ) 87 - وَ أَوْحَيْنا إِلى مُوسى وَ أَخِيهِ أَنْ تَبَوَّءا لِقَوْمِكُما بِمِصْرَ بُيُوتاً وَ اجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ . و به موسى و برادر او پيغام داديم كه براى قوم خود خانه‌ها در مصر بسازيد و آنجا را نمازگاه خود قرار دهيد و نماز به‌پاى داريد و مؤمنان را بشارت دهيد كه من دشمنانشان را هلاك خواهم كرد و خانه‌هاى دشمن را به آنان خواهم سپرد . 88 - وَ قالَ مُوسى رَبَّنا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَ مَلَأَهُ زِينَةً وَ أَمْوالًا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا رَبَّنا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِكَ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلى أَمْوالِهِمْ وَ اشْدُدْ عَلى قُلُوبِهِمْ فَلا يُؤْمِنُوا حَتَّى يَرَوُا الْعَذابَ الْأَلِيمَ . موسى گفت : خداوندا ، تو به فرعون و كسان او آرايش اين جهانى بهره كردى و مالها دادى تا از راه راست تو بيراه شوند ، خداوندا ، مالهاى ايشان برگردان و تغيير حالت ده و دلهاشان را سخت نما تا ايمان نياورند و عذاب دردناك بينند . 89 - قالَ قَدْ أُجِيبَتْ دَعْوَتُكُما فَاسْتَقِيما وَ لا تَتَّبِعانِّ سَبِيلَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ . خداوند فرمود : دعاى شما دو نفر ( موسى و هارون ) مستجاب شد پس در رسالت و دعوت خود استوار باشيد و استقامت داشته باشيد و راه كسانى كه نمىدانند پيروى مكنيد .